C 排序算法
在 C 语言中,排序算法是非常基础且重要的内容。排序算法主要用于将数据集合按某种顺序(如升序或降序)重新排列。常见的排序算法有冒泡排序、选择排序、插入排序、快速排序、归并排序、堆排序等。
我们将介绍常见的排序算法,并给出它们的代码实现及分析。
1. 排序算法分类
排序算法可以根据其性能和应用场景分为以下几类:
- 简单排序算法:如冒泡排序、选择排序、插入排序。
- 高效排序算法:如快速排序、归并排序、堆排序。
- 非比较排序算法:如计数排序、基数排序、桶排序(适用于特定场景)。
2. 常见排序算法实现
2.1 冒泡排序(Bubble Sort)
算法思想:
通过多次比较相邻元素,若顺序错误就交换它们。每一轮会把当前未排序部分的最大元素“冒泡”到末端。
#include <stdio.h>
void bubbleSort(int arr[], int n) {
for (int i = 0; i < n - 1; i++) {
for (int j = 0; j < n - i - 1; j++) {
if (arr[j] > arr[j + 1]) {
// 交换
int temp = arr[j];
arr[j] = arr[j + 1];
arr[j + 1] = temp;
}
}
}
}
int main() {
int arr[] = {64, 34, 25, 12, 22, 11, 90};
int n = sizeof(arr) / sizeof(arr[0]);
bubbleSort(arr, n);
printf("排序后的数组:\n");
for (int i = 0; i < n; i++) {
printf("%d ", arr[i]);
}
return 0;
}
时间复杂度:O(n²)
空间复杂度:O(1)
2.2 选择排序(Selection Sort)
算法思想:
每次从未排序的部分中选出最小元素(或最大元素),并将其放到已排序部分的末尾。
#include <stdio.h>
void selectionSort(int arr[], int n) {
for (int i = 0; i < n - 1; i++) {
int min_idx = i;
for (int j = i + 1; j < n; j++) {
if (arr[j] < arr[min_idx]) {
min_idx = j;
}
}
// 交换
int temp = arr[i];
arr[i] = arr[min_idx];
arr[min_idx] = temp;
}
}
int main() {
int arr[] = {64, 25, 12, 22, 11};
int n = sizeof(arr) / sizeof(arr[0]);
selectionSort(arr, n);
printf("排序后的数组:\n");
for (int i = 0; i < n; i++) {
printf("%d ", arr[i]);
}
return 0;
}
时间复杂度:O(n²)
空间复杂度:O(1)
2.3 插入排序(Insertion Sort)
算法思想:
将未排序的元素逐个插入到已排序部分的适当位置。
#include <stdio.h>
void insertionSort(int arr[], int n) {
for (int i = 1; i < n; i++) {
int key = arr[i];
int j = i - 1;
// 移动大于 key 的元素
while (j >= 0 && arr[j] > key) {
arr[j + 1] = arr[j];
j--;
}
arr[j + 1] = key;
}
}
int main() {
int arr[] = {12, 11, 13, 5, 6};
int n = sizeof(arr) / sizeof(arr[0]);
insertionSort(arr, n);
printf("排序后的数组:\n");
for (int i = 0; i < n; i++) {
printf("%d ", arr[i]);
}
return 0;
}
时间复杂度:O(n²)
空间复杂度:O(1)
2.4 快速排序(Quick Sort)
算法思想:
通过选择一个“基准”元素,将数组分为两部分,左边部分都小于基准,右边部分都大于基准,递归地排序两个部分。
#include <stdio.h>
void quickSort(int arr[], int low, int high) {
if (low < high) {
// 选择基准
int pivot = arr[high];
int i = (low - 1);
for (int j = low; j < high; j++) {
if (arr[j] < pivot) {
i++;
int temp = arr[i];
arr[i] = arr[j];
arr[j] = temp;
}
}
// 将基准放到正确位置
int temp = arr[i + 1];
arr[i + 1] = arr[high];
arr[high] = temp;
// 递归排序
quickSort(arr, low, i);
quickSort(arr, i + 2, high);
}
}
int main() {
int arr[] = {10, 7, 8, 9, 1, 5};
int n = sizeof(arr) / sizeof(arr[0]);
quickSort(arr, 0, n - 1);
printf("排序后的数组:\n");
for (int i = 0; i < n; i++) {
printf("%d ", arr[i]);
}
return 0;
}
时间复杂度:O(n log n)(平均情况),O(n²)(最坏情况)
空间复杂度:O(log n)(递归栈空间)
2.5 归并排序(Merge Sort)
算法思想:
分治法,递归地将数组分为两个子数组,分别排序后合并。每次合并时将两个有序数组合并成一个有序数组。
#include <stdio.h>
void merge(int arr[], int l, int m, int r) {
int n1 = m - l + 1;
int n2 = r - m;
int L[n1], R[n2];
for (int i = 0; i < n1; i++) L[i] = arr[l + i];
for (int j = 0; j < n2; j++) R[j] = arr[m + 1 + j];
int i = 0, j = 0, k = l;
while (i < n1 && j < n2) {
if (L[i] <= R[j]) {
arr[k] = L[i];
i++;
} else {
arr[k] = R[j];
j++;
}
k++;
}
while (i < n1) {
arr[k] = L[i];
i++;
k++;
}
while (j < n2) {
arr[k] = R[j];
j++;
k++;
}
}
void mergeSort(int arr[], int l, int r) {
if (l < r) {
int m = l + (r - l) / 2;
mergeSort(arr, l, m);
mergeSort(arr, m + 1, r);
merge(arr, l, m, r);
}
}
int main() {
int arr[] = {12, 11, 13, 5, 6, 7};
int n = sizeof(arr) / sizeof(arr[0]);
mergeSort(arr, 0, n - 1);
printf("排序后的数组:\n");
for (int i = 0; i < n; i++) {
printf("%d ", arr[i]);
}
return 0;
}
时间复杂度:O(n log n)
空间复杂度:O(n)
2.6 堆排序(Heap Sort)
算法思想:
堆排序是一种基于堆(完全二叉树)数据结构的排序算法,通过构建最大堆或最小堆,逐步将根元素与末尾元素交换,缩小堆的范围进行排序。
#include <stdio.h>
void heapify(int arr[], int n, int i) {
int largest = i;
int left = 2 * i + 1;
int right = 2 * i + 2;
if (left < n && arr[left] > arr[largest]) largest = left;
if (right < n && arr[right] > arr[largest]) largest = right;
if (largest != i) {
int temp = arr[i];
arr[i] = arr[largest];
arr[largest] = temp;
heapify(arr, n, largest);
}
}
void heapSort(int arr[], int n) {
for (int i = n / 2 - 1; i >= 0; i--) {
heapify(arr, n, i);
}
for (int i = n - 1; i >= 1; i--) {
int temp = arr[0];
arr[0] = arr[i];
arr[i] = temp;
heapify(arr, i, 0);
}
}
int main() {
int arr[] = {12, 11, 13, 5, 6, 7};
int n = sizeof(arr) / sizeof(arr[0]);
heapSort(arr, n);
printf("排序后的数组:\n");
for (int i = 0; i < n; i++) {
printf("%d ", arr[i]);
}
return 0;
}
时间复杂度:O(n log n)
空间复杂度:O(1)
3. 总结与选择
- 简单排序算法(如冒泡、选择、插入排序):适用于小规模数据,易于实现,但时间复杂度较高(O(n²))。
- 高效排序算法(如快速排序、归并排序、堆排序):适用于大规模数据,平均情况下性能较好,时间复杂度为 O(n log n)。
- 空间和稳定性考虑:归并排序是稳定排序,但需要 O(n) 的额外空间;快速排序和堆排序是不稳定排序,但空间复杂度低。